İçeriğe geç

20 Kasım 2026 · 1 dk okuma

Ocak 2026’da tarihlendirilen el izi aşınma tehdidinde

Muna Adası’ndaki şablon en az 67 bin 800 yıllık olarak duyuruldu. Sulawesi mağaralarında tuz kristalleşmesi kaya sanatına zarar veriyor.

Endonezya’daki 67 bin 800 yıllık el izi tuz kristalleriyle aşınıyor

Endonezya’nın Sulawesi Adası’ndaki mağaralarda bulunan dünyanın bilinen en eski kaya sanatı örnekleri, iklim değişikliğinin hızlandırdığı aşınma nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Muna Adası’ndaki bir el şablonunun en az 67 bin 800 yıllık olduğu Ocak 2026’da duyuruldu.

Bilim insanlarına göre artan sıcaklıklar, uzayan kurak mevsimler, nem değişimleri ve muson yağmurlarındaki su birikimi, “haloklasti” adı verilen süreci hızlandırıyor. Gözenekli kireçtaşına sızan çözünmüş tuzlar, mağara koşulları değiştikçe büyüyüp küçülen kristaller oluşturuyor; bu da kayanın çatlamasına ve parçalarının dökülmesine yol açıyor.

Sulawesi’de kaya sanatı bulunan 500’den fazla alan var. Bu eserler arasında en az 51 bin 200 yıllık olduğu düşünülen, üç insan ile bir yaban domuzunu tasvir eden hikâye anlatımlı resim; 45 bin 500 yıllık bir domuz çizimi ve en az 43 bin 900 yıllık bir av sahnesi bulunuyor.

Endonezya Ulusal Araştırma ve İnovasyon Ajansı’ndan arkeolog Shinatria Adhityatama, yeni kaya sanatı örnekleri keşfetmeye devam ettiklerini, ancak bilinen bazı eserlerin tam olarak belgelenemeden yok olmaya başladığını belirtti. Araştırmacılar, miras kaybolmadan önce kayıt altına almak için çalışıyor.

Kaya sanatlarının yaşını belirlemede kullanılan eski yöntemlerde resimlerin üzerindeki mineral birikintileri kazınıp inceleniyordu. Katmanların karışması tarihin gerçekte olduğundan daha yeni görünmesine yol açabilirken, Renaud Joannes-Boyau liderliğindeki ekibin 2021’de geliştirdiği lazerli yöntem en eski katmanı ayrı incelemeyi sağladı.

Bu yöntemle Muna Adası’ndaki el şablonunun en az 67 bin 800 yıllık olduğu hesaplandı. Keşif, İspanya’da Neandertallere ait 64 bin 800 yıllık el izinin önüne geçerek dünyanın bilinen en eski kaya sanatı örneği oldu; yaş tespiti ilk aşamada tartışma yaratsa da verilerin net olduğu belirtildi.

Adhityatama, sanatçıların adaya tsunamilerle tesadüfen sürüklenmediğini, bilinçli ve amaçlı biçimde geldiğini savundu. Ona göre eserler, erken dönem insanlarının yalnızca hayatta kalmadığını, karmaşık bir toplum yapısına da sahip olduğunu gösteriyor.

Bu gelişmeyle ilgili akışSon güncelleme 09:32

09:0018 Kasım 2026

  1. DünyaAraştırma 2500'e kadar tundrada büyük kayıp öngörüyor

    Nature Climate Change'de yayımlanan çalışmaya göre Sibirya tundrasının kendine özgü yapısının yaklaşık yüzde 70'i 2500'e kadar kaybolabilir; araştırmacılar emisyonların azaltılmasını istiyor.

    Sibirya tundrasının yüzde 70'i 2500'e kadar yok olabilir
 
Dakika Dakika Muhabir.App platformu üyesidir.