17 Kasım 2026 · 1 dk okuma
Kasım 2024'te Amazon'daki paneller kaldırıldı
Böylece 23 yıllık yapay kuraklık sona erdi. Deney boyunca büyük ağaçlar azalırken orman daha kısa ve seyrek bir yapıya dönüştü.

Brezilya'nın Pará eyaletindeki Caxiuanã Ulusal Ormanı'nda 2001'de başlatılan Esecaflor projesi kapsamında, yaklaşık 10 bin metrekarelik bir alanda yapay kuraklık oluşturuldu. Bilim insanları, deneyle Amazon ağaçlarının uzun süreli susuzluğa nasıl tepki verdiğini araştırdı.
Araştırmacılar, ağaçların altına yerleştirdikleri 6 bin şeffaf plastik panelle yağmur suyunun yaklaşık yüzde 50'sini topraktan uzaklaştırdı. Aynı büyüklükteki başka bir alan ise karşılaştırma için doğal koşullarında bırakıldı.
Deneyin ilk üç yılında büyük bir değişiklik gözlenmedi. Beşinci yıldan itibaren özellikle büyük ağaçlar ölmeye başladı; sekizinci yılın sonunda ormandaki toplam bitkisel kütlenin yaklaşık yüzde 40'ı kayboldu.
İlerleyen yıllarda kayıp yüzde 50'ye yaklaşırken büyük ağaçların azalması su rekabetini düşürdü ve daha küçük ağaçlar büyümeyi sürdürdü. Orman böylece daha kısa ve seyrek ağaçlardan oluşan farklı bir yapıya dönüştü.
Araştırmacılar, Kasım 2024'te panelleri kaldırarak 23 yıl süren yapay kuraklık uygulamasını sona erdirdi. Yağmur suyu yeniden toprağa ulaşmaya başlarken bilim insanları ormanın toparlanma sürecini incelemeye geçti.
Deney, Amazon ormanlarının uzun süreli kuraklıkta tamamen yok olmak yerine farklı bir yapıya dönüşebileceğini gösterdi. Ancak büyük ağaçların kaybı ormanın karbon depolama kapasitesini de önemli ölçüde azalttı.
Uzmanlara göre kaybolan büyük ağaçların yeniden yetişmesi onlarca, hatta yüzlerce yıl sürebilir. Yağışların normale dönmesi, ormanın kısa sürede eski hâline kavuşacağı anlamına gelmiyor.
Bu gelişmeyle ilgili akış
18:0017 Kasım 2026
- Dünya13 Kasım’daki uçuş kesintisinin ardından 50,1 milyar dolar istendi
ABD yönetimi, 13 Kasım’da ülke genelinde uçuşların durmasına yol açan altyapıyı yenilemek için Kongre’den 50,1 milyar dolar talep etti; uçuşlar daha sonra yeniden başlamıştı.

- Gündem13 Kasım'daki uçuş kesintisi için Demokratlardan rapor talebi
ABD genelinde uçuşların durdurulduğu 13 Kasım'daki iletişim sorununun ardından Senato Demokratları, FAA'den kapsamlı soruşturma ve önlem planı istedi.





